آزمایش خاک
خاک، محیطی است که ریشه گیاه در آن رشد میکند و بخش قابل توجهی از نیازهای غذایی درخت از طریق آن تأمین میشود. بنابراین شناخت وضعیت خاک، یکی از پایههای مهم در برنامهریزی برای تغذیه و مدیریت باغ است.
آزمایش خاک به شما کمک میکند مشخص شود چه شرایطی در خاک وجود دارد و آیا عواملی مانند کمبود یا تجمع برخی عناصر، شوری، آهک، نسبت جذب سدیم یا ویژگیهای فیزیکی خاک میتوانند رشد و عملکرد گیاه را محدود کنند.
تکرار آزمایش خاک هر 2 سال یک بار میتواند به بررسی تغییرات ایجادشده در خاک، ارزیابی اثر کودها و اصلاحکنندههای مصرفشده و برنامهریزی بهتر برای بهبود شرایط خاک کمک کند.
گاهی نتیجه آزمایش نشان میدهد که مشکل اصلی باغ، کمبود یک عنصر غذایی نیست؛ بلکه عواملی مانند شوری، آهک، نسبت جذب سدیم یا بافت خاک، مانع استفاده مناسب گیاه از منابع غذایی هستند. شناخت این عوامل میتواند از مصرف غیرضروری کود و تحمیل هزینههای اضافی جلوگیری کند.
آزمایش خاک سه عمقی
آزمایش خاک سه عمقی اصولاً برای درختان چندساله مورد استفاده قرار میگیرد. بسته به میزان رشد طولی ریشه درخت، این سه عمق میتواند به ۰ تا ۴۰ سانتیمتر، ۴۰ تا ۸۰ و ۸۰ تا ۱۲۰ برای درختان با ریشه عمیق و ۰ تا ۳۰، ۳۰ تا ۶۰ و ۶۰ تا ۹۰ برای درختان با ریشه معمول تقسیم شود.
در پکیج آزمایش سهعمقی خاک فارهام، متناسب با اهمیت هر لایه، فاکتورهای مشخصی در عمقهای مختلف اندازهگیری میشوند. این فاکتورها عبارتند از:
| نام فاکتور | عمق اول | عمق دوم | عمق سوم |
|---|---|---|---|
| هدایت الکتریکی (EC) | ✓ | ✓ | ✓ |
| اسیدیته (pH) | ✓ | ✓ | ✓ |
| آهک | ✓ | ||
| گچ | ✓ | ||
| کربن آلی | ✓ | ✓ | |
| بافت | ✓ | ✓ | ✓ |
| ازت | ✓ | ||
| فسفر قابل جذب | ✓ | ✓ | |
| پتاسیم قابل جذب | ✓ | ✓ | |
| سدیم | ✓ | ||
| کلسیم | ✓ | ||
| منیزیم | ✓ | ||
| نسبت جذب سدیم (SAR) | ✓ | ||
| بر قابل جذب | ✓ | ||
| آهن قابل جذب | ✓ | ||
| منگنز قابل جذب | ✓ | ||
| روی قابل جذب | ✓ | ||
| مس قابل جذب | ✓ |
آزمایش خاک دو عمقی
آزمایش خاک دو عمقی برای باغهای چندساله میتواند تصویر دقیقتری از وضعیت خاک در لایههای مختلف ریشه در اختیار قرار دهد. در این روش، نمونهبرداری از دو عمق انجام میشود تا شرایط خاک در بخش سطحی و عمق پایینتر ریشه بهصورت جداگانه بررسی شود. این آزمایش به شناسایی تفاوتهای تغذیهای و محدودیتهای احتمالی در عمقهای مختلف خاک کمک میکند و اطلاعات مناسبی برای تصمیمگیری درباره تغذیه و مدیریت خاک باغ فراهم میسازد.
پکیج آزمایش خاک دو عمقی فارهام شامل موارد زیر است:
| نام فاکتور | عمق اول | عمق دوم |
|---|---|---|
| هدایت الکتریکی (EC) | ✓ | ✓ |
| اسیدیته (pH) | ✓ | ✓ |
| آهک | ✓ | |
| گچ | ✓ | |
| کربن آلی | ✓ | ✓ |
| بافت | ✓ | ✓ |
| ازت | ✓ | ✓ |
| فسفر قابل جذب | ✓ | ✓ |
| پتاسیم قابل جذب | ✓ | ✓ |
| سدیم | ✓ | |
| کلسیم | ✓ | |
| منیزیم | ✓ | |
| نسبت جذب سدیم (SAR) | ✓ | |
| بر قابل جذب | ✓ | |
| آهن قابل جذب | ✓ | |
| منگنز قابل جذب | ✓ | |
| روی قابل جذب | ✓ | |
| مس قابل جذب | ✓ |
آزمایش خاک تک عمقی
عموماً آزمایش خاک تک عمقی برای محصولات زراعی، صیفی، جالیزی و گلخانهها در نظر گرفته میشود. در آزمایش خاک تک عمقی به دلیل اینکه گستره ریشه گیاه، عموماً در ۴۰ سانتیمتر اول است و به ندرت به پایینتر نفوذ مینماید، صرفاً از عمق ۰ تا ۴۰ سانتیمتر نمونهبرداری میشود.
پکیج آزمایش تک عمقی به شرح زیر است:
| نام فاکتور | عمق ۰ تا ۴۰ سانتیمتر |
|---|---|
| هدایت الکتریکی (EC) | ✓ |
| اسیدیته (pH) | ✓ |
| آهک | ✓ |
| گچ | ✓ |
| کربن آلی | ✓ |
| ازت | ✓ |
| فسفر قابل جذب | ✓ |
| پتاسیم قابل جذب | ✓ |
| بافت | ✓ |
| سدیم | ✓ |
| کلسیم | ✓ |
| منیزیم | ✓ |
| نسبت جذب سدیم (SAR) | ✓ |
| بر قابل جذب | ✓ |
| آهن قابل جذب | ✓ |
| منگنز قابل جذب | ✓ |
| روی قابل جذب | ✓ |
| مس قابل جذب | ✓ |
روش نمونه برداری برای آزمایش خاک
نتیجه یک آزمایش زمانی ارزشمند است که نمونه ارسالشده، تصویر مناسبی از شرایط واقعی خاک باشد. به همین دلیل، نحوه انتخاب محل و عمق نمونهبرداری اهمیت زیادی دارد. برای تهیه نمونه مناسب، نکات زیر را رعایت کنید:
- در باغها، نمونه خاک از زیر سایهانداز درخت، در محل مسطح آبگیر و با فاصله حدود 1 تا 1.5 متر از طوقه برداشت شود.
- از محل آبروها، قسمتهای ناهموار کرت و محلهایی که در سال قبل کوددهی متمرکز داشتهاند، نمونهبرداری نشود.
- محل برداشت نمونه باید فاقد هرگونه آلودگی باشد.
- برای نمونهبرداری از زمین بایر، لازم است محل موردنظر دو مرتبه و با فاصله 7 روز آبیاری شود.
- در باغها، نمونه خاک از دیواره چاله و از عمقهای مختلف تهیه شود.
- حداقل وزن قابل قبول برای هر نمونه خاک، یک کیلوگرم است. مشخصات نمونه شامل تاریخ، نام مالک، منطقه، نام باغ و قطعه، شماره چاله و عمق آن باید روی یک کارت همراه نمونه درج شود.
- اگر ظاهر و شرایط زمین در بخشهای مختلف یکسان است، برای تهیه نمونهای نمایندهتر، پروفیلهای مختلف ایجاد شده و خاک مربوط به عمقهای مشابه با یکدیگر مخلوط شود.
- مسیر انتخاب نقاط نمونهبرداری میتواند به شکل تصادفی، زیگزاگ یا در امتداد یک قطر انتخاب شود.

